Diyet destekleyiciler, bir hastalığın tedavisinde ya da tek ba??na belli bir problemi çözmek için kullanılmaz ama dengeli beslenmede önemli i?levleri vardır…
Coenzim Q 10: Hücre zarı için vazgeçilmez bir unsur olan, hücre içi fonksiyonlarda önemli görevi üstlenen, enerji üretimi için önemli kofaktördür. Sıklıkla kardiyak hastalıklar, diyabet, hipertansiyon ve kas distrofisi gibi hastalıklarda kullanılır. Bugün sadece kalp hastalık larında tedavi edici etkisi olduğu bilinirken, diğer hastalıklarda sağlığı destekleyici etkisinin olabileceği ancak tedavi hak kında hazırda bilgilerin olmadığı bildirilmektedir. Coenzim Q 10’un iştah kaybı, diyare, gastirit gibi ters etkileri bulunmaktadır. Günde 300 mg’?n üzerinde kullanmak karaciğer fonksiyon testlerinden serum aminotransferazları yükseltmektedir. Ayrıca kanın p?htıla?ma süresini dü?ürdü?ü bilinmektedir.
Dehidroepiandresteron: Daha çok performans arttırıcı etki olarak kullanılan adrenal korteksten salgılanan bir hormon öncüsüdür. Ancak kadınlarda hepatite, erkeklerde prostat kansere, kadınlarda endometrial ve meme kanserine neden olduğu bildirilmi?tir. Genç atletlerde karın lipidlerini yükseltti?i, karaciğer problemlerine ve testislerde hipertrofiye neden olduğu bulunmu?tur.
Ginseng: Çin ve Kore’de iyile?tirmede kullanılan ‘Panax’ bitkisinden elde edilen ve dünyada çok popüler olarak bilinen üründür. Güçlü afrodizyak olduğu kabul edilmektedir. Stresin kaybolm asına, genel yaşamda yenilenmeye ve vücut fonksiyon larının güçlendirdi?ine inanılmaktadır. Bugüne kadar ‘Panax’ etken maddeli ginseng için tehlikeli bir durum rapor edilmemi?tir. Çok sınırlı sayıda çok geçerlili?i kabul edilememekle birlikte hipertansiyon, sinir sistemi bozukluklarıve diyare gibi sonuçlar olabileceği yönünde çalışmalar bulunmaktadır.
Gingko: Ginko biloba Çin’de Alzheimer demans tipinde, periferal vasküler hastalıklarda ve kognotif fonksiyon bozukluk larında tedavi edici olarak kullanılmaktadır. ?çerdi?i flavanoidler sayesinde bu fonksiyonları sa?lad??? bildirilmektedir. Ya kın zamanda yapılan çalışmalar orta demansa (unutkanlık) sahip olan hastalarda ginkgo biloba deste?i ile mental fonksiyonlarda düzelme olduğu yönündedir. Ancak aspirin ile birlikte kullanımlarda oküler hemoraji olu?maktadır. Kalp hastalığı olup aspirin alan bireylerde kesinlikle kullanılmamalıdır.
Kava: Ülkemizde değişik adlarda destekleyici olarak kullanılmaktadır. Endi?e, kuruntu gibi psikolojik sorunları çözücü, sedatif (yatıştırıc?) etkisi nedeniyle kullanılan üründür. Diyetlerde olu?abilecek s? kıntıları gidermek amacıyla kullanılmaktadır. Ancak ?sviçre ve Almanya’da kullanan kişilerde karaciğer harabiyeti yaratt??? hatta Alman 3 hastada karaciğer transplantasyonu gerektiren harabiyete kadar giden sorunların olu?tu?u, bir has tanın da öldü?ü rapor edilmi?tir.
Ma Huang: Etken maddesine göre preperat adları de?i?mektedir. Ülkemizde efedrin olarak bilinmektedir. Kan b asınc?nı düşürmede, santral sinir sistemi iyileşmesinde, kalp atım hızının arttırılm asında kullanılmaktadır. Genellikle kilo veriminin hızlandırılması için sıklıkla kullanılmaktadır. Çünkü Ma Huang iştahın kaybolması, metabolizmanın hızlanm asını sağlamakta ancak karın b asınc?nı arttırd??? ve kalp krizine veya kalp harabiyetine neden olduğu için kullanımın güvenirlili?i açısından soru i?aretleri bulunmaktadır. Ayrıca, baş dönmesi, mide bulantıs?, dikkat kaybı ve aneroksiya en önemli yan etkileridir. FDA efedrin içeren hiçbir maddenin kullanılmaması gerektiği yönünde insanları uyarmamız gerektiğini bildirmi?tir.
Melatonin: Seratonin nörotransmitterini uyaran doğal bir üründür. Genelde çok az melatonin deste?inin Jet lag, uyku bozukluk larında etkin olabileceği dü?ünülmektedir. Ancak melatoninin depresyon ve mide bulantı sına neden olduğu bildirilmi?tir.
Chromium Picolinate: Piyasada daha çok yağ yakıcı, kas kitlesini arttırıcı, karın şekeri kontrolünü sağlay?cı ve daha da önemli olarak kandaki ya? seviyesini azaltıcı etkilerinin olduğu sanılmaktadır. Bazı kan?tlar insüline ba??mlı olmayan şeker hastalığında hiperglisemiden korudu?u gösterilmi?tir. Yalnız vücuttaki ya? oksidasyonunu ve ya? yıkımını nasıl bir mekanizma ile tetikledi?i bilinmemektedir. Günümüzde toksik etkisi gösterilememi?tir.
Fish oil (Balık ya??): Balık ya?? içerisinde yüksek miktarda vücudün sentez edemedi?i EPA ve DHA adında ya? asidini içeren bir üründür. Kalp hastalık larında kanda trigliserit adındaki ya? çe?idini % 30 kadar azaltarak kanın ak??kanl???nın artm asını sağlamaktadır. 3 aydan uzun süreli kullanımlarda römotoid artiritli hastalarda eklemlerde yumu?ama, sabah uyanırken kuvvetin azalması gözlenmektedir.
Konjuge Linoleik Asit: Evening primrose oil, borage oil, black currant oil olarak piyasada bilinmektedir.) Römotoid artirit ve premenstural sendromun tedavisinde kullanılmaktadır. Antidepresan kullananlar ve antikuogulan gibi karın ak??kanl???nı sağlayan ilaçların kullanımında ilac?n biyoyararlıl???nı azaltmaktadır. Özellikle bu ürün ile hapatotoksisite yaratan ilaçlar kesinlikle kullanılmamalıdır.
L-Carnitine: Vücudumuzda yapılan hücrenin enerji ocak larına uzun zincirli ya? asitlerinin ta??m asını sağlayan maddedir. Eğer metabolik bir sorun veya hastalık yoksa d??arıdan destek olarak almaya gerek duyulmaz. Bu hastalık tabloları karnitin eksikliği, uzun zincirli ya? asidi transport bozuklu?u vb… Yüksek doz karnitin alımı diyare ve mide bulantı sına neden olmaktadır.
Fitosteroller: Bunlara bitkisel kimyasallar denilebilir. Kandaki kolesterolün dü?ürülmesinde çok iyi sonuç vermektedir. Ancak serum kolesterolünü nasıl dü?ürdü?ü tam a çıklanama mıştır. Bilinen yan etkisi bulunmamaktadır.
Soya proteini ve isoflavanoidler: ?çerdi?i bitkisel kimyasallar ile karın kolesterolünü düşürmekte, kadınlarda meme kanserine karşı korumakta, menapozda olu?abilecek sorunları oldukça azaltmaktadır. Bilinen bir yan etkisi bulunmamaktadır.
Kaynak: Selahattin Dönmez