Obezite: Bedenin ya?? kütlesinin yağsız kütleye oranının a??rı artması sonucu, boya göre a??rl???n arzu edilen düzeyin üstüne çıkmasıdır. Hastal???n olu?umunda genetik ve çevresel faktörler değişik oranlarda rol oynar. şişmanl???n tanı sında kullanılan en pratik yöntem Beden Kitle Endeksi (BKI)’dir.

BKI= Beden A??rl??? (kg) formülüyle hesaplanır.

Boy (m)2

BKI
18.5 kg/m2
Zayıf
18.5-24.9 kg/m2
Normal ( sağlıklı)
25-29.9 kg/m2
Fazla Kilolu
30-39.9 kg/m2
Obez
40 kg/m2 üstü
Morbid Obez

Bedenin ya? da??lımını belirlemede bel çevresinin, kalça çevresine oranı kriter olarak alınır. Bel/kalça oranı kadınlarda 0.8′I, erkeklerde, 1′I a?mamalıdır. Bel çevresi ölçümü: Kadın 88 cm. Ve üstü ise obezite riskinin art??? görülür.

Obezite Risk Faktörleri

· Fiziksel aktivitede azalma
· Beslenme alışkanlıkları
· Ya?
· Cinsiyet ( kadın)
· Irksal faktörler
· E?itim düzeyi
· Evlilik
· Doğum sayıs?
· Sigarayı bırakma
· Alkol

Obezitenin olu?umunda asıl neden enerji dengesindeki bozulmadır.
Enerji alım?= Enerji tüketim
Enerji tüketimi= Bazal metabolizma (%70) + Termogenez (%10) + Fiziksel aktivite (%20) ?ayet enerji alımı enerji tüketiminden fazla olursa, alınan fazla enerji vücutta ya? olarak depo edilir ve obezite oluşur.
Obezitenin Sonuçları ve Komplikasyonları

Metabolik
Hiperinsülinemi, Tip 2. Diabetus Mellutus, Hipertansiyon, Hiperlipidemi, Kardiyoavsküler problemleri, Steatoz

Mekanik
Solunum hastalıkları, Reflü özofajit, Safra kesesi ta??, Osteoartroz, Tapuk dikeni, Deri hastalıkları
Obezite Tedavi ?lkeleri
1) E?itim
2) Diyet
3) Egzersiz
4) Davran?? tedavisi
5) ?laç tedavisi
6) Cerrahi tedavisi

Obezite Tedavisinde Diyet
Obezite tedavisinin amaçları: Bireyin; ya?, cinsiyet, vücut a??rl???, boy, aktivite düzeyi, sosyo-ekonomik durumu, çal??ma ko?ulları, eğitim düzeyi ve beslenme alışkanlık larına uygun, yeterli ve dengeli beslenmesini sağlamak ve bunun neticesinde bireyi zayıflatmaktır.

Bireyin beslenme alışkanlık larını saptamak için: Daha önce diyet yapıp yapmad???, yemek yeme sıkl???, zaman?, yemek yeme hazırlama ve pişirme yöntemleri, sevip sevmedi?i besinler öğrenilmelidir.

Diyet Tedavisinin Başarılı Olması İçin
1) Birey tedaviyi kesinlikle istiyor olaml?.
2) Bireye uzun sürede yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı kazandırılmal?.
3) Doktor ve diyat uzmanı ile sürekli ileti?imde olmal?.
4) Diyet uzma nının verdiği diyet, egzersiz tedavisi aynen uygulanmal?.
5) Bilinçli ve sabırlı olmal?.
6) Diyet bireye özgü düzenlenmeli.
7) Zayıflama süresi doğru saptanmal?.
Sık aralıklarla beslenmelidir. Sık aralıklarla beslenerek zayıflamanın faydaları nelerdirı Gere?inden fazla yemeyi ve kaçamakları önler. Çünkü sık sık beslendi?iniz için açlık hissi duymazsınız. Acıkmayı önledi?i için sonraki öğüne çok acıkmamış olarak ulaşaca??nız için daha az besinle doyarsınız. Ayrıca her öğün sonr asında besinlerin termojenik etkisiyle, enerji harcaması artar. Kilo verdiğiniz zaman, verdiğiniz kilonun büyük kısmı ya? kitlesinden olması gerekir. Kaybettiğiniz a??rl???n %75′I ya? kitlesinden, %25′I yağsız doku kitlesindendir. Ya?sız dok kitlesi kaybının %25′I geçmemesi gerekir. Önemli olan, sadece vücut a??rl???nın azaltılması değil, kaybın ya? kitlesinden gerçekleştirilmesidir. şişman kişilerde, ya? gelen enerji oranı %10 azaltıld???nda, a??rlık kaybı 1 yılda ortalama 5 kg. Ya da daha fazla olu?mu?tur.

Diyet Ya??nı Azaltmak İçin

· Etli yemeklere ya? katmayı nız.
· Yemeklere konan ya? miktarını azaltı nız.
· Yemeklerin suyundan daha çok posa kısmını tercih ediniz.
· Bol sebze ve meyve tercih ediniz.
· Taneli tahılları tüketiniz.
· Kırmızı et yerine derisiz tavuk, hindi ve bal???n beyaz etlerini tercih ediniz.
· Mayonez kullanmayı nız.
· Ya?lı yiyeceklerden uzak durun, (rus salatası gibi)
· Cips, ya?lı patlamış mısır, ya?lı kraker, börek, çörek, pasta v.b. yiyecekleri tüketmeyin ya da seyrek ve az miktarda tüketiniz.

Doğru Besin Seçimi İçin Öneriler
1) Günde en az 3 ana öğün + ara öğünler.
2) Yava? yavaş ve çok iyi çiğneyerek yemek yenmeli.
3) Yemek yerken çorba veya salatayla ba?layı nız.
4) Bol su içiniz.
5) Başkasının taba??ndan uzak durunuz.
6) Unutmayın, çok sevilen çok yenir. ?unu da unutmayın; bir lokma yeseniz de!
7) Daha fazla sebze, mevye ve tahıl grubunu tercih ediniz.
Yemeklerinizi küçük porsiyonlar halinde tüketiniz.
9) Ya? oranı düşük besinler tercih edilmeli.
10) D??arıda mütevazı yemekleri seçiniz.

Alışverişe çıkt??? nızda ise ?unlara dikkat ediniz: Aç karı nıza alışveriş yapmayın, alınacakların listesini çıkartın, tehlikeli reyonlardan (tatlı, cips, çikolata v.b.) ve hazır besinlerden uzak durun.
Yemeklerin Hazırlarken Dikkat

· Basit yemekler hazırlanmal?.
· Kızartma yerine fırın, haşlama ya da ızgara tercih edin.
· Krema yerine un, ni?asta, patates kullanın.
· Ya? yerine, lezzeti arttırmak için baharat ve taze otları kullanın.
· Etlerin yağlarını ayırın.
· Pi?irirken atıştırma huyunuzdan vazgeçin. Unutmayın “damlaya damlaya göl olur”.
· Pi?irirken yağsız tavalar kullanın.
· Tariften yemek hazırlıyorsanız, tariftekinin yarı kadar ya? katın.
· Katı ya? yerine, sıvı yağ? tercih edin.

Yemek Yerken Dikkat

Evde:

· Fazla ya?lı ve kalorli yiyecekler gözden uzak olmal?.
· Tv izlerken yemek yeme huyundan vazgeçin.
· Ayakta değil masada yemek yiyin.
· Yemeğinizi küçük tabakta, sala tanızı büyük tabakta alın.
· Taba?? tam doldurmak zorunda değilsiniz. Önce gözümüz doymal?.

D??arıda:

· Evden aç çıkmayın.
· Ekmek sepetini masada bulundurmayın.
· Susuz yemekleri tercih edin.
· Izgara ve fırındakiler tercih edilmeli.
· Fazla kaçırm??sanız bir sonraki öğün veya günde kısarak telafi edin.
· Haftada bir kez tartılın.
· Sabah, aç kar nına, aynı tartı ve aynı giysilerle tartılın.
· Menstruasyon öncesi (vücut su tutaca?? için) ve konstipasyon sorununuz varsa (bağırsaklar dolu olaca?? içi yapacağınız ölçüm yanıltıcı olabilir.

Diyet Uzmanı Uz. Dr. Aydın K?r???k