Son günlerde yasaklanan bir zayıflama ilacı, Sağlık Bakanl??? onaylı bu ürünlerin bünyemize olası etkilerini tekrar gündeme getirdi. Zayıflama ilaçları mucize mi, zehir mi, her isteyen kullanabilir mi? Tüm bu soruların cevab? hayır aslında. Uzmanlar, obezite tedavisinde, doktor kontrolünde kullanılan bu ilaçların birkaç kilo fazlası olan kişilere zarar verebileceğini söylüyor.
Ac?badem International Hospital Endokrinoloji Uzmanı Doç. Dr. Ender Arıkan, zayıflama ilaç larının etkisinin beklenildi?i kadar güçlü olmadığını belirtiyor. Yani bu ilaçların egzersiz ve sağlıklı beslenmenin yerini tutaca??nı dü?ünmek büyük bir hata. Geli?igüzel kullanmaksa pek çok yan etkiye sebep oluyor. Üzerinde bunca tart??ma yapılan zayıflama ilaçları hak kında başka ?ehir efsanelerini önlemek için uzmanlara dan??tık.
Hangi ilaçlardan bahsediyoruz?
Diyetisyen Gizem Tutar, Türkiye’de son günlere kadar ruhsatlı olan iki zayıflama ilacı olduÄŸunu anlatıyor: Bunlardan birinin etken maddesi, beyinde tokluk hissi yaratarak kiÅŸinin günlük besin alımını yaklaşık yüzde 20 oranına azaltan sibutramin. Fakat ya kın zamanda bu ilaç kalp krizi riskini arttırd??? dü?ünüldü?ünden piyasadan toplatıld?. Di?erinin etken maddesiyse ‘orlistaf. Bu madde, bağırsaklardan besinlerin özellikle de yaÄŸların emilmesini engelleyerek atılm asını saÄŸlıyor. Yani ya?lar vücutta depolanamadan doÄŸrudan bağırsak yoluyla atılıyor.
Ülkemize ya kında gelece?i söylenen diğer bir zayıflama ilacının da etken maddesi aynı. Orlistat içeren ilaçları kullanırken dü?ük yağ oranlı diyet uygulanması gerekiyor yoksa kullananlar sürekli ishal oluyor. Bu nedenle diyetisyen gözetiminde diyet yapılması ?art. Orlistat içeren ilaçların doktor kontrolü olmaksızın kullanılması; ya?da eriyen A, D, E, K vitaminlerinin yetersizli?ine ve buna ba?lı sağlık sorun larına ayrıca ishale ba?lı vücuttan a??rı su ve mineral kaybına neden olabiliyor.
Ne işe yarıyorları
Diyetisyen Tutar, zayıflama programının ki?iye özgü planlanması gerektiÄŸini, zayıflama ilaç larının gerekirse bu programa uzman tarafından dahil edilmesi gerektiÄŸini söylüyor: “Dünya SaÄŸlık Örgütü verilerine göre, ilk tedavi basama??nı saÄŸlıklı diyet programı ve kiÅŸiye özel egzersiz programı olu?turur. Diyet ve egzersiz programı tedavisine yan?t vermeyen kiÅŸilerde doktor kontrolünde zayıflama ilacı kullanılabilir. Zayıflama ilaçlarına da yan?t vermeyen vakalarda cerrahi müdahale son basamak tedaviyi olu?turur.” Zayıflama ilaçlan içerdikleri etken maddelere göre, vücutta farklı cevaplar olu?turarak zayıflama saÄŸlıyorlar. Diyet yapmakta güçlük çeken veya herhangi bir nedenle diyet tedavisine yan?t vermeyen kiÅŸilerde zayıflama ilacı tedavisi, uzman tarafından uygun görülebiliyor. Zayıflama ilaçlarının bazıları vücutta besin emilimini azaltarak, kimi de iÅŸtah mekanizma larını bastırarak zayıflama saÄŸlıyor.
Nasıl zayıflatıyorları
?çerdikleri etken maddelere göre, beyindeki iştah mekanizm asını baskılayarak ya da besinlerin bağırsaklardan emilmeden atılm asına neden olarak zayıflamayı sağlıyorlar. ??tah mekanizm asını baskılayan ilaçlar kullanıld???nda, iştahın yara sıra a??zda oluşan kurulu?un da etkisiyle günlük tüketilen besin miktan azalıyor, buna bağlı olarak kilo kaybı gerçekleşiyor. Baş?rsaklardan yağların emilimini engelleyen ilaçlarsa besinlerden ba??rsa?a ulaşan yağların vücuttan hızla atılm asını sağlıyor. Yani piyasadaki ruhsatlı zayıflama ilaç larının etkisi beyin veya bağırsak üzerinde. Ancak yan etkileri diğer vücut sistemlerini de etkiliyor.
Kimler kullanamaz?
Zayıflama ilaçlarının çocuklar, gençler ve ya?lılar üzerindeki etkileri bilinmiyor. Bu nedenle, bu grupların kesinlikle zayıflama ilacı kullanmaması gerekiyor. Gebe ve emzirenler de zayıflama ilacı kullanmaması gereken diğer gruplar. Zayıflama ilaçlarının olası yan etkilerinden ötürü karaciğer, böbrek ve kanser hastaları tarafından kullanılması da uygun değil. Orlistat içeren zayıflama ilaç ları nın; kronik emilim bozuklu?u ve safra sorunları ya?ayanlar tarafından kullanılmaması gerekiyor. Sibutramin içeren ilaçlarsa kalp-damar hastalan, psikolojik kökenli anoreksiya ve blumiya; yani yemek yememe ve yiyip kusma hastalığı olanlar ve tansiyon hastaları tararından kullanılmamal?.
Kimler hangi dozda kullanabilir?
Bu ilaçların sadece obezite tedavisinde doktor kontrolünde kullanılması öneriliyor. Doç. Dr. Ender Arıkan’a göre, doÄŸru kullanıld???nda bu ilaçlar ortalama yüzde 6 ora nında kilo kaybı saÄŸlıyor. Zayıflama ilacı kullananların belirli periyotlarda karın taraması yaptırması ve doktor muayenesinden geçmesi gerekiyor. A??r obezlerde zayıflama sürecine destek olmak d???nda, ilaçların olumlu etkisi yok. Kısacas? bu ilaçlar 3-5 kilo fazlası olanlara uygun deÄŸil. Zayıflama ilaçlarının kullanım sürelerini ve günlük ilaç doz larını doktor, has tanın durumunu de?erlendirerek belirlemeli. Sibutramin etken maddeli ilaçsa yasaklanmadan önce, genelde sabah aç karnına bir tablet olarak kullanılıyordu. Orlistat türevli ilaçlar genellikle ana öğünlerle birlikte bir kapsül olarak kullanılıyor fakat kullanım dozları öğünlerde alınan yemek ve ya? miktarına paralel olarak deÄŸiÅŸiklik gösterebiliyor. Genellikle günde üç kez yemeklerle birlikte alınıyor, takip eden uzman etkili olduÄŸuna kanaat getirirse iki yıl süreyle kullanılabiliyor.